Click để xem danh sách chi tiết các điểm bán hàng trên toàn quốc!

Hỏi đáp chuyên gia

Phó trưởng khoa Sản – BV Việt Pháp Hà Nội chia sẻ về phương pháp sinh con thuận tự nhiên

Trong 30 năm công tác trong ngành sản phụ khoa, đỡ đẻ cho hàng ngàn sản phụ, đã không ít lần bác sĩ Đào Thị Hợp phải trực tiếp xử lý, tham gia cấp cứu nhiều ca biến chứng do sản phụ sinh con tại nhà. Trong đó có những ca mà hậu quả để lại cho sản phụ là quá đáng sợ, khiến bà ám ảnh không thể nào quên.

Xin chào bác sĩ, là chuyên gia sản phụ khoa với 30 năm trong nghề, hẳn bác sĩ có nghe nói đến trào lưu “sinh con thuận tự nhiên” đang được nhiều mẹ bầu Việt truyền tai nhau?

ThS.BS Đào Thị Hợp:
Theo tôi, các bà mẹ đang hiểu về trào lưu này theo hướng “đẻ tự nhiên tại nhà” chứ không phải là phương pháp sinh con thuận tự nhiên tại bệnh viện.


ThS.BS Đào Thị Hợp đã có 30 năm công tác trong ngành sản phụ khoa

(Ảnh: Báo Gia Đình Mới)


Sinh nở thuận tự nhiên nếu hiểu một cách khoa học và đầy đủ thì có 2 cách, 1 là sinh theo đường âm đạo, 2 là theo đường mổ đẻ. Sẽ có nhiều người thắc mắc tại sao mổ đẻ cũng được coi là sinh nở thuận tự nhiên. Vì bình thường, khi đủ ngày đủ tháng, em bé sẽ ra đời thông qua ngả âm đạo của người mẹ. Trong quá trình đẻ thường này vẫn cần có sự giám sát của các bác sĩ sản khoe, theo dõi tình hình sức khỏe của mẹ, của bé, độ mở tử cung, độ lọt của ngôi… và nếu quá trình chuyển dạ có phát sinh các tình huống phức tạp thì mẹ và bé sẽ được trợ giúp về y tế ngay lập tức. Trường hợp lý tưởng nhất là khi em bé ra đời an toàn và sức khỏe của người mẹ tốt.

Tuy nhiên, trong thực tế thì quá trình chuyển dạ có thể xảy ra rất nhiều trục trặc. Nếu những điều kiện để mẹ đẻ tự nhiên an toàn không được đảm bảo hoặc xảy ra trục trặc các bác sĩ sẽ yêu cầu thai phụ sinh mổ.

Cụ thể, để đẻ tự nhiên thì tử cung phải mở dần dần từ 1cm-10cm, nếu đã mở 10cm mà trong khoảng thời gian 1 giờ đồng hồ, đầu em bé không lọt thì sản phụ phải sinh mổ. Hoặc nếu đầu em bé đã lọt nhưng sản phụ lại không rặn được thì các bác sĩ cũng phải có biện pháp tác động bằng nghiệp vụ y để sản phụ sinh con an toàn. 

Hoặc trong rất nhiều trường hợp, các y bác sĩ đỡ đẻ phải tiến hành rạch tầng sinh môn cho sản phụ. Việc này được thực hiện khi độ giãn nở tử cung của sản phụ không phù hợp, dẫn đến nguy cơ trẻ bị ngạt. Rạch tầng sinh môn sẽ giúp bé ra đời an toàn, đồng thời tránh để sản phụ rặn quá tới mức bị rách cửa mình, rách hậu môn.

Hoặc khi sản phụ đau quá thì phải thực hiện phương pháp giảm đau, khung chậu của mẹ không thích hợp để đẻ thường thì phải đẻ mổ, sức khỏe của sản phụ yếu thì phải mổ, mà sức khỏe của thai nhi yếu, có nguy cơ suy thai thì phải mổ, nhiều trường hợp ngôi thai ngược hoặc dây rốn quấn cổ nghiêm trọng thì cũng phải mổ.


Sinh mổ vẫn được coi là sinh nở thuận tự nhiên

Trong những trường hợp như vậy, sự trợ giúp, giám sát của y học vẫn được coi là phương pháp sinh con thuận tự nhiên.

Vậy trong trường hợp chuyển dạ đau đớn mà sản phụ vẫn cố gắng rặn đẻ thì sẽ có nguy cơ xảy ra những tai biến như thế nào, bác sĩ có thể chia sẻ được không?

Có rất nhiều nguy cơ có thể xảy ra trong quá trình chuyển dạ. Ví dụ như rách tầng sinh môn, rách hậu môn, bánh rau không bong dẫn đến mất máu nhiều, rau cài răng lược, rối loạn đông máu,..vv..

Cụ thể, trong trường hợp mẹ bị rách âm đạo khi rặn sinh, nếu bị rách ở hướng 6 giờ gần hậu môn thì sẽ làm tổn thương cơ hậu môn, để phục hồi được sẽ phải mất rất lâu. Trường hợp không phục hồi được sẽ dẫn đến tình trạng đi đại tiện không tự chủ, rất nguy hiểm cho sức khỏe cũng như ảnh hưởng đến sinh hoạt của sản phụ sau này.

Hoặc trường hợp sản phụ bị mất máu nhiều sau sinh. Một ca sinh nở bình thường thì cho phép mất từ 300-500ml máu, nếu vượt quá ngưỡng 500ml máu thì bị coi là mất máu. Vậy nhưng có những trường hợp sản phụ bị chảy máu sau sinh nhiều quá, dẫn đến suy tim, trụy mạch, sốc… Đã có những ca mà chúng tôi phải truyền tới 3-4 lít máu cho sản phụ, đúng hơn là bóp máu vào với tốc độ nhanh nhất để cứu sản phụ.


Có nhiều biến chứng có thể xảy ra trong quá trình chuyển dạ

Ví dụ như khi em bé ra rời, nếu 30 phút sau đó bánh rau thai không bong thì chúng tôi cần can thiệp để tránh chảy máu. Bạn cứ hình dung là, đứt tay sâu mình cầm máu đã khó rồi, thì với cái bánh rau to như cái đĩa, khi có hiện tượng chảy máu thì sẽ chảy rất nhiều và nhanh, khi đó thì sẽ rất khó để kiểm soát và cầm máu, việc sản phụ rơi vào tình trạng nguy kịch là khó tránh.

Hoặc khi rạch, cắt khâu tầng sinh môn, nếu lúc rạch mà không may rạch trúng mạch máu lớn thì cũng sẽ gây rất nhiều khó khăn trong việc cầm máu cho sản phụ. Điều này đòi hỏi người trực tiếp thực hiện các ca đỡ đẻ phải có chuyên môn nghiệp vụ vững vàng và có nhiều kinh nghiệm.

Một số trường hợp mẹ còn bị rau cài răng lược – tình trạng rau thai bám vào lớp cơ tử cung như răng lược. Rau sẽ không bong nếu cài răng lược toàn phần, còn nếu cài răng lược bán phần thì rau chỉ bong một nửa. Và khi tiến hành bóc rau thì càng bóc lại càng chảy máu. Đã có trường hợp sản phụ bị chảy máu nhiều quá đến mức các bác sĩ phải quyết định cắt cả tử cung.
Ngoài ra còn có những trường hợp mà sản phụ mắc chứng rối loạn đông máu rất nguy hiểm.

Về nguyên tắc thì trong quãng thời gian 24 giờ sau sinh, nguy cơ chảy máu ở sản phụ vẫn rất lớn. Bởi vậy nên sau khi em bé được sinh ra, chúng tôi còn phải theo dõi sát sao quá trình hậu sản của sản phụ. Đó là lý do một khi sản phụ đã vào cơ sở y tế sinh nở thì phải ít nhất sau 24 tiếng chúng tôi mới cho xuất viện.

Trong 30 năm công tác, đã khi nào bác sĩ gặp trường hợp tai biến do sản phụ tự đẻ tại nhà chưa?

Có chứ. Tôi đã từng gặp nhiều trường hợp tai biến do tự đẻ tại nhà là đằng khác. Hồi tôi còn đang học khóa bác sĩ nội trú, tôi đã tham gia một ca cấp cứu tại BV Việt Đức do sản phụ phải sinh con trong rừng theo phong tục của địa phương. Sản phụ được đưa đến viện trong tình trạng tử cung bị vỡ, rò âm đạo vào trực tràng, rò đường tiết niệu ra đường âm đạo. Nguyên nhân một phần còn là trong quá trình đỡ đẽ các bà đỡ còn… giẫm lên bụng sản phụ để đẩy thai ra, khiến cho sản phụ rơi vào tình trạng nguy hiểm như trên. Với trường hợp này sản phụ đó đã phải mổ đi mổ lại tới 6 lần tại bệnh viện Việt Đức rồi mới được xuất viện.
Hoặc trong thời gian tôi công tác ở Yemen từ năm 1992-1994 cũng có nhiều do sản phụ tự đẻ tại nhà. Bởi ở thời điểm đó phụ nữ Yemen vẫn có thói quen sinh con tại nhà nên số ca cấp cứu vì lý do này là rất nhiều. Trong đó có 2 trường hợp làm tôi ám ảnh cho đến tận bây giờ. 

Đó là trường hợp của 1 sản phụ được đưa đến cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Bệnh nhân bị trụy mạch, vỡ ruột, vỡ bàng quang, vỡ tử cung. Và vì bệnh nhân bị vỡ ruột nên khi tôi mở bụng bệnh nhân mổ cấp cứu, lần đầu tiên tôi nhìn thấy cái được gọi là sán lá mít. Đúng là như cái lá mít, vàng chóe ngoe nguẩy ở ruột bệnh nhân. Tôi đã phải gọi cả viện trưởng, viện phó đến vì không biết chúng là gì và phải xử lý như thế nào. 

Một ca cấp cứu khác là một sản phụ đẻ tại nhà nhưng bị lộn tử cung ra ngoài nên phải nhập viện. Nguyên do là vì người đỡ đẻ trong quá trình lôi bánh rau ra ngoài đã kéo mạnh khiến tử cung của sản phụ theo ra luôn. Chúng tôi đã phải gây mê và làm sạch tử cung rồi mới đưa về đúng vị trí và truyền máu.

Làm việc tại một cơ sở y tế quốc tế điều nhiều sản phụ đa quốc tịch lựa chọn đến thăm khám, quản lý thai kỳ và đặt dịch vụ sinh nở như khoa Sản BV Việt Pháp Hà Nội, bác sĩ thấy các sản phụ Tây có chuộng phương pháp sinh con thuận tự nhiên như trào lưu của các mẹ bầu Việt hiện nay không?

Khởi nguồn của sinh con thuận tự nhiên vốn là từ các nước phương Tây. Nhưng đấy là trong điều kiện cơ sở hạ tầng, vật tư y tế của họ hiện đại, và phụ nữ phương Tây cũng có sự chuẩn bị rất kỹ càng về kiến thức chăm sóc sức khỏe thai kỳ cũng như giai đoạn chuyển dạ và sau sinh.


Những người ủng hộ phong trào "sinh con thuận tự nhiên" tại Việt Nam cho rằng không nên cắt dây rốn cho con mà để cho dây rốn tự rụng

Cụ thể, trước khi kết hôn, phụ nữ và đàn ông phương Tây thường đi khám sức khỏe tiền hôn nhân để loại bỏ những yếu tố nguy cơ, cũng như nhận sự tư vấn của chuyên gia y tế để quá trình mang thai được thuận lợi và an toàn nhất. Trong quá trình mang thai thì họ luôn tuân thủ lịch thăm khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ sản khoa.

Với những trường hợp sinh con tại nhà thì quá trình quản lý, giám sát thai kỳ cũng như chế độ ăn uống, sinh hoạt cũng đều được họ nghiêm túc tuẩn thủ theo tư vấn, chỉ định của chuyên gia y tế. Quá trình chuyển dạ tại nhà cũng có sự giám sát, theo dõi sát sao của nhân viên y tế và có các trang thiết bị, vật tư y tế cần thiết để trợ giúp kịp thời trong trường hợp có tai biến xảy ra. Chứ không như cách hiểu của những bà mẹ Việt đang cổ súy cho trào lưu sinh con thuận tự nhiên hiện nay là không cần sự hỗ trợ của nhân viên y tế, chậm hoặc không cắt dây rốn cho con mà để cho dây rốn tự rụng…

Liên quan đến trào lưu sinh con thuận tự nhiên, nhiều mẹ bầu Việt ủng hộ việc chậm cắt dây rốn cho trẻ vì những lợi ích của nó mang lại. Vậy thực tế việc chậm cắt dây rốn có lợi ích gì và ta cần hiểu thời gian chậm cắt dây rốn như thế nào cho khoa học?

Những phụ nữ Việt Nam ủng hộ trào lưu sinh con thuận tự nhiên cho rằng việc kéo dài thời gian tiếp xúc với bánh nhau sẽ giúp trẻ nhận được tất cả các chất dinh dưỡng từ bánh nhau, bao gồm cả các tế bào gốc và lượng máu dồi dào còn lại. Theo quan điểm của họ, việc cắt dây rốn sớm có thể gây tổn thương và stress không cần thiết cho đứa trẻ. Thậm chí họ còn hình tượng hóa và tôn vinh bánh nhau như một biểu tượng cho sự khởi nguồn dinh dưỡng đầu đời của đứa trẻ.

Vậy thì thời gian chậm cắt dây rốn cho bé đến khi nào là phù hợp? Dinh dưỡng của bé được chuyển từ mẹ thông qua bánh rau. Bánh rau bong ra khỏi tử cung của mẹ cũng tức là không còn mạch máu nuôi dưỡng bé nữa. Vậy thì thời gian cắt dây rốn chậm nhất là khi cuống rốn của trẻ đã xẹp mà không có biến chứng chảy máu hay những biến chứng nguy cơ khác.

Đấy là chưa kể đến rau thai khi đã bong ra khỏi tử cung của mẹ thì cũng giống như miếng thịt sống để ra ngoài không khí, nó sẽ rất nhanh chóng bị nhiễm khuẩn, đặc biệt là ở quốc gia có khí hậu nóng ẩm, điều kiện môi trường còn chưa đảm bảo, ô nhiễm nhiều như ở nước ta thì việc nhiễm khuẫn và trở nên ôi thiu, hư hỏng càng nhanh hơn. Vậy thì nếu để đồ ôi thiu như thế cạnh đứa trẻ sơ sinh còn non nớt và nối bởi dây rốn thì ai có thể khẳng định là nó sẽ không gây nhiễm khuẫn qua đường đó vào em bé? Đây là lý do chúng ta không thể để dây rốn mãi cho đến khi nó tự rụng được.


Thời gian cắt dây rốn chậm nhất là khi cuống rốn của trẻ đã xẹp mà không có biến chứng chảy máu hay những biến chứng nguy cơ khác.

Ngoài ra, trong các trường hợp như bé bị suy hô hấp hoặc sặc nước ối thì cần phải cắt dây rốn ngay để tiến hành hồi sức cấp cứu hoặc tiến hành hút. 

Đó là những lý do vì sao các thai phụ nên đẻ ở bệnh viện theo một quy trình khoa học để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và con.

Nguồn: Báo Gia Đình Mới

Câu hỏi khác